7 tips voor uw nalatenschap
Vroeg of laat krijgt iedereen ermee te maken: een erfenis. Door op voorhand na te denken over uw nalatenschap en tijdig de juiste beslissingen te nemen, kunt u de successierechten drukken en discussies tussen erfgenamen vermijden.
Vroeg of laat krijgt iedereen ermee te maken: een erfenis. Door op voorhand na te denken over uw nalatenschap en tijdig de juiste beslissingen te nemen, kunt u de successierechten drukken en discussies tussen erfgenamen vermijden.
Tijdens de geldbeurs Finance Avenue lichtten notaris en woordvoerder van Notaris.be Joni Soutaer en advocaat Ann Maelfait (Rivus Advocaten) toe waarom successieplanning vandaag belangrijker is dan ooit. Vanaf 2026 gaat het eerste deel van de hervorming van de erfbelasting in Vlaanderen in. Die hervorming richt zich vooral op 'mensen die het het meeste nodig hebben', zoals kinderloze singles en langstlevende partners. Voor hen dalen de tarieven vanaf begin 2026. Zeven tips.
Tip 1: Stel een testament op, ongeacht uw samenlevingsvorm
Volgens de experts blijft een testament het belangrijkste instrument om uw nalatenschap correct te regelen. De samenlevingsvorm bepaalt wie wat erft. Wie daarvan wil afwijken, moet dat expliciet vastleggen.
Feitelijk samenwoners erven wettelijk niets van elkaar. Bij wettelijk samenwoners is er een beperkt erfrecht. De langstlevende krijgt het vruchtgebruik op de gezinswoning en de huisraad. Samenwoners die elkaar iets (meer) willen nalaten, moeten een testament opstellen.
‘Het huwelijk geeft nog altijd de beste bescherming’, benadrukt notaris Soutaer. ‘Maar het belangrijkste is dat koppels tijdig met elkaar praten. Hoe beschermen we elkaar als een van ons wegvalt? En hoe doen we dat fiscaal zo efficiënt mogelijk?’
Vanaf 1 januari 2026 stijgt de vrijstelling voor de langstlevende partner op roerende goederen tot 75.000 euro, en - volgens de plannen - vanaf 2028 tot 125.000 euro. Dat levert een besparing op van respectievelijk 2.250 en 6.750 euro.
Maelfait benadrukt dat een testament moet worden herbekeken zodra uw levenssituatie verandert. ‘Een testament kan zijn geldigheid verliezen als de oorspronkelijke bedoeling wegvalt. Regelmatig evalueren is dus essentieel.’
Over AI-testamenten zijn beide experts duidelijk: ‘AI kent de nuances van het menselijke leven niet’, zegt Soutaer. Maelfait vult aan: ‘Het aantal betwistingen stijgt enorm. Dit is geen doe-het-zelfmaterie. AI kan inspireren, maar nooit de finale versie zijn.’
Tip 2: Stel zeker een testament op als single zonder kinderen
Kinderloze singles krijgen vanaf 1 januari 2026 de mogelijkheid om tot 100.000 euro tegen een verlaagd tarief na te laten aan erfgenamen naar keuze. Op de eerste schijf van 50.000 euro betalen ze 3 procent, op de tweede schijf 9 procent.
Maar: die gunsttarieven gelden alleen als er een testament is. Zonder testament blijven de huidige, veel hogere tarieven van toepassing. Singles die van de hervorming willen profiteren, moeten dus zelf initiatief nemen.
Tip 3: Privévastgoed in vennootschappen wordt strenger behandeld
Vandaag kunnen familiebedrijven nog altijd belastingvrij geschonken worden, zelfs als er privévastgoed in de vennootschap aanwezig is dat niets te maken heeft met de bedrijfsactiviteit. Dat achterpoortje wordt gesloten. Een bedrijfsrevisor zal moeten beoordelen of er onroerende goederen in de vennootschap zitten die enkel voor privédoeleinden gebruikt worden. Dat deel zal niet langer in aanmerking komen voor een gunsttarief. Hetzelfde geldt voor privévastgoed van dochtervennootschappen. Beide experts benadrukken dat er nog veel onduidelijkheid is en dat het twijfelachtig is of deze regeling al volledig operationeel zal zijn in 2026.
Tip 4: Samengestelde gezinnen hebben nood aan duidelijke afspraken
In samengestelde gezinnen is het erfrecht vaak bijzonder complex. Wat een nieuwe partner erft, hangt af van de juridische status van de relatie en bepaalt mee wat kinderen uit eerdere relaties ontvangen.
Een testament biedt de mogelijkheid om bepaalde goederen toe te wijzen aan specifieke kinderen of aan de langstlevende partner. ‘Denk in fases’, adviseert Soutaer. ‘Stel om de tien jaar de vraag: wat wil ik als er iets gebeurt? De antwoorden evolueren mee met uw relatie en gezinssituatie.’
Tip 5: Schenk aan kinderen, maar met behoud van controle
Ouders die schenken streven meestal naar gelijkheid, maar dat blijkt in de praktijk niet vanzelfsprekend. Verschillen in vastgoed, vruchtgebruik of waarde kunnen spanningen veroorzaken. Duidelijke afspraken en communicatie zijn daarom cruciaal.
Schenkingen kunnen formeel worden vastgelegd via een onderhands bewijsdocument, een zogenaamde pacte adjoint, waarin de voorwaarden worden opgenomen.
Via een bewindsclausule kunnen ouders de controle behouden. ‘Het kind is eigenaar, maar een bewindvoerder beheert het vermogen tijdelijk, bijvoorbeeld tot 30 of 35 jaar’, legt Maelfait uit. ‘Zo beschermen ouders hun kinderen tegen impulsieve beslissingen en kunnen delen van het vermogen stapsgewijs worden vrijgegeven.’
Tip 6: Houd rekening met crypto in uw nalatenschap
Steeds meer mensen nemen crypto op in hun vermogen. Ongeveer 12 procent van de bevolking bezit digitale munten. Crypto geldt als een onlichamelijk roerend goed en kan geschonken of nagelaten worden, maar moet correct worden beschreven en gewaardeerd.
Walletcodes (codes voor toegang tot de portefeuille met cryptomunten) en toegangsinformatie moeten nauwkeurig worden vastgelegd en de fiscus controleert steeds strenger. De overdracht van crypto is bovendien technisch complexer dan bij klassiek vermogen, zeker wanneer hardware wallets of software wallets worden gebruikt. Afhankelijk van het gebruik kan ook meerwaardebelasting een rol spelen.
Tip 7: Voorkom ruzies door tijdig te communiceren
Conflicten na een overlijden ontstaan vaak door slechte communicatie. ‘Zet kinderen tijdig rond de tafel’, zegt Soutaer. ‘Open communicatie voorkomt problemen.’ Volgens Maelfait draaien procedures vaak om voorwerpen met een emotionele waarde, zoals ringen of schilderijen.
Een professional kan helpen duidelijkheid te scheppen en te vermijden dat interpretatie leidt tot discussie.
Tijdens de geldbeurs Finance Avenue lichtten notaris en woordvoerder van Notaris.be Joni Soutaer en advocaat Ann Maelfait (Rivus Advocaten) toe waarom successieplanning vandaag belangrijker is dan ooit. Vanaf 2026 gaat het eerste deel van de hervorming van de erfbelasting in Vlaanderen in. Die hervorming richt zich vooral op 'mensen die het het meeste nodig hebben', zoals kinderloze singles en langstlevende partners. Voor hen dalen de tarieven vanaf begin 2026. Zeven tips.
Tip 1: Stel een testament op, ongeacht uw samenlevingsvorm
Volgens de experts blijft een testament het belangrijkste instrument om uw nalatenschap correct te regelen. De samenlevingsvorm bepaalt wie wat erft. Wie daarvan wil afwijken, moet dat expliciet vastleggen.
Feitelijk samenwoners erven wettelijk niets van elkaar. Bij wettelijk samenwoners is er een beperkt erfrecht. De langstlevende krijgt het vruchtgebruik op de gezinswoning en de huisraad. Samenwoners die elkaar iets (meer) willen nalaten, moeten een testament opstellen.
‘Het huwelijk geeft nog altijd de beste bescherming’, benadrukt notaris Soutaer. ‘Maar het belangrijkste is dat koppels tijdig met elkaar praten. Hoe beschermen we elkaar als een van ons wegvalt? En hoe doen we dat fiscaal zo efficiënt mogelijk?’
Vanaf 1 januari 2026 stijgt de vrijstelling voor de langstlevende partner op roerende goederen tot 75.000 euro, en - volgens de plannen - vanaf 2028 tot 125.000 euro. Dat levert een besparing op van respectievelijk 2.250 en 6.750 euro.
Maelfait benadrukt dat een testament moet worden herbekeken zodra uw levenssituatie verandert. ‘Een testament kan zijn geldigheid verliezen als de oorspronkelijke bedoeling wegvalt. Regelmatig evalueren is dus essentieel.’
Over AI-testamenten zijn beide experts duidelijk: ‘AI kent de nuances van het menselijke leven niet’, zegt Soutaer. Maelfait vult aan: ‘Het aantal betwistingen stijgt enorm. Dit is geen doe-het-zelfmaterie. AI kan inspireren, maar nooit de finale versie zijn.’
Tip 2: Stel zeker een testament op als single zonder kinderen
Kinderloze singles krijgen vanaf 1 januari 2026 de mogelijkheid om tot 100.000 euro tegen een verlaagd tarief na te laten aan erfgenamen naar keuze. Op de eerste schijf van 50.000 euro betalen ze 3 procent, op de tweede schijf 9 procent.
Maar: die gunsttarieven gelden alleen als er een testament is. Zonder testament blijven de huidige, veel hogere tarieven van toepassing. Singles die van de hervorming willen profiteren, moeten dus zelf initiatief nemen.
Tip 3: Privévastgoed in vennootschappen wordt strenger behandeld
Vandaag kunnen familiebedrijven nog altijd belastingvrij geschonken worden, zelfs als er privévastgoed in de vennootschap aanwezig is dat niets te maken heeft met de bedrijfsactiviteit. Dat achterpoortje wordt gesloten. Een bedrijfsrevisor zal moeten beoordelen of er onroerende goederen in de vennootschap zitten die enkel voor privédoeleinden gebruikt worden. Dat deel zal niet langer in aanmerking komen voor een gunsttarief. Hetzelfde geldt voor privévastgoed van dochtervennootschappen. Beide experts benadrukken dat er nog veel onduidelijkheid is en dat het twijfelachtig is of deze regeling al volledig operationeel zal zijn in 2026.
Tip 4: Samengestelde gezinnen hebben nood aan duidelijke afspraken
In samengestelde gezinnen is het erfrecht vaak bijzonder complex. Wat een nieuwe partner erft, hangt af van de juridische status van de relatie en bepaalt mee wat kinderen uit eerdere relaties ontvangen.
Een testament biedt de mogelijkheid om bepaalde goederen toe te wijzen aan specifieke kinderen of aan de langstlevende partner. ‘Denk in fases’, adviseert Soutaer. ‘Stel om de tien jaar de vraag: wat wil ik als er iets gebeurt? De antwoorden evolueren mee met uw relatie en gezinssituatie.’
Tip 5: Schenk aan kinderen, maar met behoud van controle
Ouders die schenken streven meestal naar gelijkheid, maar dat blijkt in de praktijk niet vanzelfsprekend. Verschillen in vastgoed, vruchtgebruik of waarde kunnen spanningen veroorzaken. Duidelijke afspraken en communicatie zijn daarom cruciaal.
Schenkingen kunnen formeel worden vastgelegd via een onderhands bewijsdocument, een zogenaamde pacte adjoint, waarin de voorwaarden worden opgenomen.
Via een bewindsclausule kunnen ouders de controle behouden. ‘Het kind is eigenaar, maar een bewindvoerder beheert het vermogen tijdelijk, bijvoorbeeld tot 30 of 35 jaar’, legt Maelfait uit. ‘Zo beschermen ouders hun kinderen tegen impulsieve beslissingen en kunnen delen van het vermogen stapsgewijs worden vrijgegeven.’
Tip 6: Houd rekening met crypto in uw nalatenschap
Steeds meer mensen nemen crypto op in hun vermogen. Ongeveer 12 procent van de bevolking bezit digitale munten. Crypto geldt als een onlichamelijk roerend goed en kan geschonken of nagelaten worden, maar moet correct worden beschreven en gewaardeerd.
Walletcodes (codes voor toegang tot de portefeuille met cryptomunten) en toegangsinformatie moeten nauwkeurig worden vastgelegd en de fiscus controleert steeds strenger. De overdracht van crypto is bovendien technisch complexer dan bij klassiek vermogen, zeker wanneer hardware wallets of software wallets worden gebruikt. Afhankelijk van het gebruik kan ook meerwaardebelasting een rol spelen.
Tip 7: Voorkom ruzies door tijdig te communiceren
Conflicten na een overlijden ontstaan vaak door slechte communicatie. ‘Zet kinderen tijdig rond de tafel’, zegt Soutaer. ‘Open communicatie voorkomt problemen.’ Volgens Maelfait draaien procedures vaak om voorwerpen met een emotionele waarde, zoals ringen of schilderijen.
Een professional kan helpen duidelijkheid te scheppen en te vermijden dat interpretatie leidt tot discussie.